Genel Bilgiler

Rutenyum, platin grubu metallere (PGM) ait, nadir bulunan, sert ve kırılgan bir geçiş metalidir. Atom numarası 44'tür. Gümüşi beyaz renktedir ve kimyasal kararlılığı ile bilinir.

Fiziksel Özellikleri

• Hal: Katı (oda sıcaklığında)
• Erime Noktası: 2334°C
• Kaynama Noktası: 4150°C
• Yoğunluk: 12.45 g/cm³
• Yapısı: Hekzagonal sıkı paket
• Renk: Gümüşi beyaz

Kimyasal Özellikleri

• Oda sıcaklığında asitlerden (kral suyu dahil) etkilenmez
• Ancak potasyum klorat ve alkalilerle eritildiğinde çözünür
• Çok çeşitli yükseltgenme basamaklarına (+1'den +8'e kadar) sahip olabilir
• Platin ve paladyumu sertleştirmek için alaşım olarak kullanılır

Kullanım Alanları

• Elektronik: Çip dirençlerinde ve elektrik kontaklarında aşınmayı önlemek için
• Kimya Endüstrisi: Amonyak sentezi ve diğer reaksiyonlarda katalizör olarak
• Mücevher: Platini sertleştirmek ve beyaz altın alaşımlarında kaplama olarak
• Kalemler: Lüks dolma kalemlerin uçlarında (aşınmaya dirençli nokta)
• Güneş Enerjisi: Deneysel güneş pillerinde boya olarak

İlginç Bilgiler

• Adı, Rusya'nın Latince ismi olan "Ruthenia"dan gelir
• Dünyadaki en nadir elementlerden biridir
• Rutenyum oksit (RuO₄), ozon gibi kokan ancak çok toksik ve patlayıcı bir bileşiktir
• Parmak izlerini ortaya çıkarmak için adli tıpta kullanılır

Tarihçesi

1844 yılında Rus kimyager Karl Ernst Claus tarafından Kazan Üniversitesi'nde keşfedilmiştir. Platin artıklarını incelerken bu yeni elementi izole etmeyi başarmıştır. Aslında daha önce Jöns Berzelius ve Gottfried Osann tarafından incelenmiş ancak tam olarak tanımlanamamıştı.

Bileşikleri

• RuO₄: Rutenyum tetroksit (Güçlü oksitleyici)
• RuCl₃: Rutenyum triklorür (Katalizör öncüsü)