Genel Bilgiler

Protaktinyum, parlak gümüşi metalik bir aktinittir. Son derece nadir ve oldukça radyoaktiftir. Doğada uranyum cevherlerinde çok az miktarda bulunur. "Aktinyumun atası" anlamına gelen ismi, radyoaktif bozunma sonucu aktinyuma dönüşmesinden gelir.

Fiziksel Özellikleri

• Hal: Katı (oda sıcaklığında)
• Erime Noktası: 1568°C
• Kaynama Noktası: 4027°C
• Yoğunluk: 15.37 g/cm³ (Oldukça yoğundur)
• Yapısı: Tetragonal
• Renk: Parlak gümüşi (havada bir süre sonra donuklaşır)

Kimyasal Özellikleri

• Hava, su buharı ve asitlerle reaksiyona girer
• Süperiletkenlik özelliği gösterir (1.4 Kelvin'in altında)
• Çok güçlü bir toksindir, hem kimyasal zehir hem de radyoaktif tehlikedir
• Bileşikleri genellikle renksiz veya sarımsıdır

Kullanım Alanları

• Bilimsel Araştırma: Nadirliği, yüksek radyoaktivitesi ve zehirliliği nedeniyle laboratuvar dışı bir kullanımı yoktur
• Jeoloji: Okyanus çökeltilerinin tarihlendirilmesinde (Protaktinyum-231 izotopu) kullanılır

İlginç Bilgiler

• 125 gram saf protaktinyumu elde etmek için İngiltere Atom Enerjisi Kurumu 1961'de 60 ton radyoaktif atığı işlemek zorunda kalmıştır
• Bu işlem yaklaşık 500.000 dolara mal olmuştur ve uzun yıllar boyunca dünyanın tek protaktinyum kaynağı bu olmuştur

Tarihçesi

Varlığı 1871'de Mendeleev tarafından tahmin edilmiştir. İlk olarak 1913'te Kasimir Fajans ve O.H. Göhring tarafından tespit edilmiş, ancak daha kararlı izotopu 1917'de Lise Meitner ve Otto Hahn tarafından keşfedilmiştir.

Bileşikleri

• Pa₂O₅: Protaktinyum(V) oksit
• PaCl₅: Protaktinyum pentaklorür