Genel Bilgiler

Plütonyum, gümüşi gri, son derece radyoaktif ve toksik bir metaldir. Nükleer çağın en önemli ve en tartışmalı elementlerinden biridir. Uranyum yakıtlı reaktörlerde yan ürün olarak tonlarca üretilir.

Fiziksel Özellikleri

• Hal: Katı (oda sıcaklığında)
• Erime Noktası: 640°C
• Kaynama Noktası: 3228°C
• Yoğunluk: 19.82 g/cm³
• Renk: Parlak gümüşi (havada hızla kararır, sarı/zeytin yeşili olur)

Kimyasal Özellikleri

• Hava ile temasında ısınır, hatta kendiliğinden kor hale gelebilir
• Çok karmaşık bir kristal yapıya sahiptir; ısıtıldığında 6 kez faz değiştirir ve hacmi %20'ye kadar değişir (İşlenmesi çok zordur)
• Asitlerde çözünür
• Toz hali piroforiktir (kendiliğinden alev alır)

Kullanım Alanları

• Uzay Araçları: Pu-238 izotopu, Voyager, Curiosity (Mars aracı) ve New Horizons gibi uzay araçlarında termoelektrik jeneratör (RTG) olarak kullanılır. Bozunurken yaydığı ısı elektriğe çevrilir
• Nükleer Enerji: MOX yakıtı (Karışık oksit) olarak bazı reaktörlerde
• Silah Sanayi: Nükleer savaş başlıklarında ana patlayıcı malzeme olarak (Pu-239)

İlginç Bilgiler

• Adını o zamanlar gezegen sayılan Plüton'dan alır
• "Fat Man" adlı, Nagasaki'ye atılan atom bombası plütonyum çekirdekliydi
• Dokunulduğunda ılıktır (radyoaktif bozunma ısısı nedeniyle)
• Glenn Seaborg, elementin sembolünü şaka olsun diye "Poo" (kaka) sesini çağrıştıran "Pu" seçmiştir (Pl yerine) ve bu kabul edilmiştir!

Tarihçesi

1940 yılında Glenn T. Seaborg, Edwin McMillan, Joseph W. Kennedy ve Arthur Wahl tarafından Berkeley'de sentezlenmiştir. Savaş nedeniyle keşfi 1948'e kadar gizli tutulmuştur.

Bileşikleri

• PuO₂: Plütonyum dioksit (Seramik yakıt)
• PuF₆: Plütonyum hekzaflorür