Genel Bilgiler

Niyobyum, parlak, gri, kristal yapılı ve sünek bir geçiş metalidir. Tantal ile kimyasal olarak o kadar benzerdir ki uzun süre aynı element sanılmışlardır. Havada oksitlenerek mavimsi bir renk alır.

Fiziksel Özellikleri

• Hal: Katı (oda sıcaklığında)
• Erime Noktası: 2477°C
• Kaynama Noktası: 4744°C
• Yoğunluk: 8.57 g/cm³
• Yapısı: Hacim merkezli kübik
• Renk: Gri (parlatılınca platin benzeri beyaz)

Kimyasal Özellikleri

• Oda sıcaklığında inerttir, asitlerin çoğundan etkilenmez
• Yüksek sıcaklıklarda oksijen, karbon, halojen ve azot ile reaksiyona girer
• Düşük sıcaklıklarda süperiletken özellik kazanır
• Tantal ile doğada hep birlikte bulunur

Kullanım Alanları

• Çelik Üretimi: Yüksek mukavemetli düşük alaşımlı çeliklerde (%0.1 oranında bile çeliği çok güçlendirir)
• Süperiletkenler: MRI cihazları ve parçacık hızlandırıcılar için mıknatıslarda (Niyobyum-titanyum)
• Havacılık: Jet motorlarında ve roketlerde (ısıya dayanıklı alaşımlar)
• Mücevher: Anodize edilerek gökkuşağı renkleri verilebilir
• Optik: Gözlük camlarında kırılma indisini artırmak için

İlginç Bilgiler

• İsmi, Yunan mitolojisinde Tantalus'un kızı Niobe'den gelir (Tantal elementiyle akrabalığına atıfta bulunarak)
• Amerika'da uzun süre "Kolombiyum" (Cb) olarak adlandırılmıştır, 1949'da Niyobyum adı resmileşmiştir
• Büyük Hadron Çarpıştırıcısı'ndaki dev mıknatıslar niyobyum alaşımıdır
• Dünya rezervlerinin %90'ından fazlası Brezilya'dadır

Tarihçesi

1801 yılında İngiliz kimyager Charles Hatchett tarafından keşfedilmiş ve "Columbium" adı verilmiştir. 1844'te Heinrich Rose, bunun farklı bir element olduğunu kanıtlayıp "Niyobyum" adını vermiştir. 1864'te saf metal olarak elde edilmiştir.

Bileşikleri

• Nb₂O₅: Niyobyum pentoksit
• NbTi: Niyobyum-titanyum (Süperiletken tel)
• LiNbO₃: Lityum niyobat (Optik modülatörler)