Genel Bilgiler

Ksenon, soygazlar grubuna ait, renksiz, kokusuz, ağır bir gazdır. Atom numarası 54'tür. Atmosferde çok çok az miktarda bulunur (20 milyonda 1). Soygaz olmasına rağmen kimyasal bileşik oluşturduğu kanıtlanan ilk soygazdır.

Fiziksel Özellikleri

• Hal: Gaz (oda sıcaklığında)
• Erime Noktası: -111.75°C
• Kaynama Noktası: -108.099°C
• Yoğunluk: 5.894 g/L (Havadan yaklaşık 4.5 kat ağırdır)
• Yapısı: Tek atomlu (monoatomik)
• Renk: Renksiz (elektrik akımında mavi-mor parlar)

Kimyasal Özellikleri

• Genel olarak inerttir (tepkisizdir)
• Ancak güçlü oksitleyicilerle (flor gibi) kararlı bileşikler oluşturabilir
• Neil Bartlett 1962'de ilk soygaz bileşiğini (XePtF₆) sentezleyerek kimya kitaplarını değiştirmiştir
• Toksik değildir ancak boğucudur

Kullanım Alanları

• Aydınlatma: Sinema projektörlerinde, araba farlarında (HID) ve fotoğraf flaşlarında çok parlak ışık üretmek için
• Uzay: İyon motorlarında yakıt (itici gaz) olarak (NASA'nın Dawn uzay aracı gibi)
• Tıp: Genel anestezik olarak (yan etkisi azdır ama pahalıdır)
• Görüntüleme: MRI taramalarında ciğerlerin görüntülenmesinde

İlginç Bilgiler

• Adı Yunanca "xenos" (yabancı) kelimesinden gelir
• Hava dolu bir balonu ksenon ile doldurursanız taş gibi yere düşer (çok ağırdır)
• Ksenon gazını solursanız (helyumun tersine) sesiniz kalınlaşır (ancak bu tehlikeli olabilir!)
• Dünya atmosferindeki ksenon miktarı beklenenden azdır, bilim insanları "kayıp ksenon paradoksu"nu hala araştırmaktadır

Tarihçesi

1898 yılında William Ramsay ve Morris Travers tarafından, sıvı havanın damıtılmasından geriye kalan son kalıntıda keşfedilmiştir. Kripton ve neondan hemen sonra bulunmuştur.

Bileşikleri

• XeF₄: Ksenon tetraflorür
• XeO₃: Ksenon trioksit (Patlayıcı)
• XePtF₆: Ksenon heksafloroplatinat (İlk soygaz bileşiği)