Genel Bilgiler

Kalay, gümüşi beyaz renkte, yumuşak, dövülebilir ve korozyona dayanıklı bir metaldir. Atom numarası 50'dir. Bakır ile karıştırılarak insanlık tarihinin en önemli alaşımlarından biri olan bronzu (tunç) oluşturur.

Fiziksel Özellikleri

• Hal: Katı (oda sıcaklığında)
• Erime Noktası: 231.93°C
• Kaynama Noktası: 2602°C
• Yoğunluk: 7.31 g/cm³ (beyaz kalay)
• Yapısı: Tetragonal (beyaz), Kübik (gri)
• Renk: Gümüşi beyaz

Kimyasal Özellikleri

• Havada oksitlenmeye karşı dirençlidir, bu yüzden kaplama metali olarak idealdir
• Asitler ve bazlarla reaksiyona girer (amfoterik)
• İki ana allotropu vardır: Beta-kalay (metalik, beyaz) ve Alfa-kalay (toz, gri)
• "Kalay vebası": Soğuk havalarda metalik beyaz kalayın ufalanan gri toza dönüşmesi

Kullanım Alanları

• Lehim: Elektronik devrelerde bileşenleri bağlamak için (%60 kalay, %40 kurşun veya kurşunsuz alaşımlar)
• Kaplama: Çelik konserveleri paslanmadan korumak için (teneke kutular)
• Bronz: Heykel, madeni para ve alet yapımında
• Cam Üretimi: Pilkington işleminde düz cam, erimiş kalay havuzu üzerinde yüzdürülerek üretilir

İlginç Bilgiler

• Saf kalay çubuğu büküldüğünde kristal yapısının kırılması nedeniyle "Kalay çığlığı" denen karakteristik bir ses çıkarır
• Napolyon'un ordusunun Rusya seferindeki başarısızlığının bir nedeninin, askerlerin düğmelerinin soğukta "kalay vebası" nedeniyle parçalanması olduğu söylenir
• En fazla kararlı izotopa (10 adet) sahip elementtir

Tarihçesi

M.Ö. 3000 yıllarından beri bilinmektedir. Bakırın sertliğini artırmak için kalay ile karıştırılması "Tunç Çağı"nı başlatmıştır. Sembolü Sn, Latince "Stannum" kelimesinden gelir.

Bileşikleri

• SnO₂: Kalay dioksit (Seramik sırlarında opaklaştırıcı)
• SnCl₂: Kalay(II) klorür (İndirgeyici ajan)
• C₈H₁₆Sn: Organik kalay bileşikleri (Plastik stabilizatörü)