Genel Bilgiler

İtriyum, geçiş metalleri grubunda yer alan gümüşi metalik bir elementtir. Nadir toprak elementleri ile benzer özellikler gösterir ve genellikle onlarla birlikte sınıflandırılır. Atom numarası 39'dur.

Fiziksel Özellikleri

• Hal: Katı (oda sıcaklığında)
• Erime Noktası: 1522°C
• Kaynama Noktası: 3345°C
• Yoğunluk: 4.472 g/cm³
• Yapısı: Hekzagonal sıkı paket
• Renk: Gümüşi metalik

Kimyasal Özellikleri

• Havada kararlıdır ancak toz hali alev alabilir
• Su ile sıcakta reaksiyona girer
• Genellikle +3 yükseltgenme basamağında bulunur
• Nadir toprak metalleri (lantanitler) ile kimyasal olarak neredeyse ayırt edilemez

Kullanım Alanları

• LED ve Ekranlar: Kırmızı renkli fosforların üretiminde (Eski tüplü TV'lerdeki kırmızının kaynağı)
• Lazerler: Nd:YAG lazerlerinde kristal yapı taşı olarak
• Süperiletkenler: YBCO (İtriyum Baryum Bakır Oksit) yüksek sıcaklık süperiletkenlerinde
• Seramik: Zirkonyumu stabilize etmek için (yapay elmaslarda)
• Otomotiv: Oksijen sensörlerinde ve bujilerde

İlginç Bilgiler

• İsveç'in Ytterby köyünden ismini alan dört elementten biridir (Diğerleri: Terbiyum, Erbiyum, İterbiyum)
• Ay kayaçlarında Dünya'dakinden daha yüksek konsantrasyonda bulunmuştur
• Saf itriyum sünger gibi gözenekli bir yapıdadır
• Yüksek sıcaklık süperiletkenliği keşfedilen ilk malzemenin (YBCO) ana bileşenidir

Tarihçesi

1794 yılında Fin kimyager Johan Gadolin tarafından Ytterby köyünden gelen siyah bir mineralde keşfedilmiştir. 1828 yılında Friedrich Wöhler tarafından saf olmayan metalik formda elde edilmiştir.

Bileşikleri

• Y₂O₃: İtriyum oksit (Fosfor üretimi)
• Y₃Al₅O₁₂: İtriyum alüminyum garnet (YAG Lazer)
• YBa₂Cu₃O₇: YBCO (Süperiletken)